استاد هوشنگ ظریف

«استاد ظریف» و «هوشنگ ظریف» معمولاً یک نفر را می‌جویند: نوازنده و مدرس تار که آموزشگاه موسیقی ظریف با نام و میراث او پیوند دارد.

هوشنگ ظریف در تهران متولد شد. مسیر جدی آموزش موسیقی او از هنرستان موسیقی ملی آغاز شد؛ جایی که در دوره مدیریت استاد روح‌الله خالقی به تحصیل پرداخت.

در سال‌های تحصیل، از محضر استادان برجسته‌ای مانند موسی معروفی، علی‌اکبر شهنازی، روح‌الله خالقی، جواد معروفی و حسین تهرانی بهره برد و با بخش مهمی از دانش و سنت موسیقی ایرانی آشنا شد.

پس از پایان تحصیلات در سال ۱۳۳۷، فعالیت حرفه‌ای او در حوزه آموزش موسیقی آغاز شد و در وزارت فرهنگ و هنر به عنوان هنرآموز سرود و موسیقی مشغول به کار شد.

فعالیت آموزشی هوشنگ ظریف به وزارت فرهنگ و هنر محدود نماند.

او در سازمان پیشاهنگی ایران نیز به تدریس پرداخت و همکاری خود را به عنوان هنرآموز موسیقی نابینایان با سازمان خدمات اجتماعی کشور آغاز کرد.

یکی از مهم‌ترین دوره‌های فعالیت آموزشی او، تدریس در هنرستان موسیقی بود.

به دعوت استاد حسین دهلوی، هوشنگ ظریف از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۹، به مدت ۱۷ سال، به تدریس تار در هنرستان موسیقی پرداخت.

او در این سال‌ها نقش مهمی در آموزش نسل جدید نوازندگان تار داشت و تجربه عملی نوازندگی را در کنار آموزش به هنرجویان منتقل کرد.

در کنار تدریس، بخش مهمی از زندگی حرفه‌ای هوشنگ ظریف به اجرای موسیقی اختصاص داشت.

او به عنوان نوازنده و تکنواز تار در گروه‌ها و ارکسترهای مختلف، از جمله ارکستر موسیقی ملی و ارکستر صبا فعالیت کرد و سال‌ها با ارکسترهای وابسته به وزارت فرهنگ و هنر و سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران همکاری داشت.

یکی از دوره‌های مهم فعالیت او، همکاری با گروه پایور به سرپرستی استاد فرامرز پایور بود.

هوشنگ ظریف در این گروه با خوانندگان شناخته‌شده‌ای از جمله نادر گلچین، عبدالوهاب شهیدی و محمدرضا شجریان همکاری و اجراهای متعددی در ایران و خارج از کشور داشت.

فعالیت هنری هوشنگ ظریف به ایران محدود نبود.

او همراه با ارکسترهای موسیقی وابسته به وزارت فرهنگ و هنر، در برنامه‌ها و اجراهای متعددی در شهرهای مختلف ایران و کشورهای مختلف جهان حضور داشت.

از جمله کشورهایی که اجراهای موسیقی ایرانی او در آن‌ها برگزار شد می‌توان به آمریکا، کانادا، ژاپن، فرانسه، انگلستان، آلمان، ایتالیا، مصر، تونس، مراکش، الجزایر، هند، پاکستان، ترکیه و کشورهای اروپای شرقی اشاره کرد.

این اجراها بخشی از تلاش گسترده هنرمندان آن دوره برای معرفی موسیقی ایرانی به مخاطبان خارج از کشور بود.

هوشنگ ظریف در کنار اجراهای صحنه‌ای، در برنامه‌های آموزشی موسیقی ایرانی در خارج از کشور نیز حضور داشت.

در سال ۱۹۷۳، با هدف معرفی و آموزش موسیقی سنتی ایرانی، در بخش موسیقی تعدادی از دانشگاه‌های آمریکا برنامه‌های آموزشی برگزار کرد و به نقاط مختلف این کشور سفر کرد.

او همچنین در سال ۱۹۷۵ در جشنواره موسیقی «شانکار لعل» هند حضور یافت و در بیست‌ویکمین جشنواره جهانی موسیقی در فرانسه نیز شرکت کرد.

حضور او در برنامه‌ها و جشنواره‌های بین‌المللی، فرصتی برای معرفی تار و موسیقی ایرانی به مخاطبان و هنرمندان دیگر کشورها بود.

هوشنگ ظریف در معرفی موسیقی ایرانی در اروپا نیز فعالیت داشت.

برگزاری کنسرت‌های موسیقی ایرانی در وین، پایتخت اتریش، یکی از بخش‌های این مسیر بود. او همچنین در سال ۱۹۸۵ با هدف گسترش و معرفی موسیقی سنتی ایران، در جشنواره اینسبروگ شرکت کرد.

این اجراها در کنار فعالیت‌های آموزشی و همکاری با ارکسترها، جایگاه او را به عنوان یکی از نوازندگان فعال موسیقی ایرانی در عرصه بین‌المللی تثبیت کرد.

اگرچه نام هوشنگ ظریف بیش از هر چیز با تار شناخته می‌شود، اما فعالیت موسیقایی او به این ساز محدود نبود.

او با سه‌تار و تنبک نیز آشنایی و مهارت داشت و در زمینه آموزش و تدوین منابع آموزشی موسیقی نیز فعالیت می‌کرد.

یکی از همکاری‌های مهم او با استاد حسین تهرانی در زمینه تدوین روش نوازندگی تنبک بود که حاصل آن در کتاب «آموزش تنبک» منتشر شد.

او همچنین در تصحیح ردیف‌های آوازی استاد محمود کریمی همکاری داشت که حاصل این کار در کتاب «ردیف آوازی موسیقی سنتی ایران» منتشر شد.

این فعالیت‌ها نشان می‌دهد نقش هوشنگ ظریف تنها به اجرای موسیقی محدود نبود و آموزش، تدوین و انتقال دانش موسیقی نیز بخش مهمی از زندگی حرفه‌ای او را تشکیل می‌داد.

هوشنگ ظریف از سال ۱۳۶۱ تا اواخر دهه ۷۰ نیز به تدریس تار در سازمان جوانان زرتشتی «فروهر» ادامه داد.

در طول چند دهه فعالیت آموزشی، شاگردان بسیاری از محضر او بهره بردند و بخشی از دانش و تجربه‌اش از طریق همین ارتباط مستقیم با نسل‌های مختلف نوازندگان منتقل شد.

برای او، آموزش موسیقی تنها انتقال تکنیک نوازندگی نبود؛ شناخت ساز، توجه به ریشه‌های موسیقی ایرانی و تمرین درست نیز بخش مهمی از این مسیر بود.

هوشنگ ظریف علاوه بر فعالیت‌های اجرایی و آموزشی، در نهادهای حرفه‌ای موسیقی نیز حضور داشت.

او دارای مدرک درجه یک هنری بود و به مدت شش سال پیاپی عضو هیئت‌مدیره خانه موسیقی ایران بود.

همچنین در چهار دوره ریاست هیئت‌مدیره کانون نوازندگان سازهای ایرانی در خانه موسیقی را بر عهده داشت.

آموزشگاه موسیقی ظریف با نام و میراث هنری استاد هوشنگ ظریف پیوندی مستقیم دارد.

او به همراه همسرش، بانو پروین صالح، در شکل‌گیری آموزشگاه نقش داشت؛ مجموعه‌ای که از سال ۱۳۸۳ با هدف آموزش و ترویج موسیقی فعالیت خود را آغاز کرد.

قرار گرفتن آموزشگاه در امتداد این مسیر، به معنای حفظ یک نام تاریخی صرف نیست. آنچه اهمیت دارد، ادامه دادن نگاه به آموزش موسیقی، احترام به استاد و هنرجو و ارتباط نسل جدید با موسیقی ایرانی است.

امروز در آموزشگاه ظریف، در کنار سازهای ایرانی، سازهای کلاسیک نیز آموزش داده می‌شوند تا علاقه‌مندان بتوانند متناسب با علاقه و هدف خود مسیرشان را انتخاب کنند.